Utrata węchu lub zdolności do śnienia może nastąpić na kilka lat przed zmianami w zdolnościach motorycznych.
Spis treści
Wiele osób uważa drżenie za typowy objaw choroby Parkinsona . Jednak inne objawy, z których wiele nie jest związanych ze zmianami w ruchu, mogą pojawić się na długo przed drżeniem w stanie spoczynku.
W rzeczywistości drżenie spoczynkowe, które jest rytmicznym drżeniem części ciała, na przykład ręki, w stanie spoczynku, nie jest nawet warunkiem koniecznym do postawienia diagnozy . Aż 20% osób z chorobą Parkinsona nie doświadcza tego objawu.
„Choroba Parkinsona jest tym, co nazywamy zaburzeniem ruchowym, ponieważ wpływa na nasze ruchy, ale istnieje cały szereg aspektów choroby Parkinsona niezwiązanych z funkcjami ruchowymi” — powiedziała Rachel Dolhun, neurolog i starszy konsultant medyczny Fundacji Michaela J. Foxa ds. badań nad chorobą Parkinsona. „Przez długi czas uważaliśmy, że jest to po prostu zaburzenie ruchowe, ale teraz widzimy, że wpływa ono na cały organizm na różne sposoby”.
Niektóre objawy pojawiają się na kilka lat przed zastąpieniem silnika.
Choroba Parkinsona jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych na świecie i oczekuje się, że do 2050 r. liczba przypadków osiągnie 25,2 mln. W 10–15% przypadków przyczyną choroby są dziedziczne mutacje genetyczne , a w pozostałych przypadkach przyczyna nie jest znana.
Objawy można kontrolować za pomocą leczenia, ale nie ma całkowitego wyleczenia, chociaż uważa się, że ćwiczenia fizyczne zmniejszają ryzyko rozwoju choroby. Ponadto istnieją inne kroki, które można podjąć, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby Parkinsona.
W celu zdiagnozowania choroby Parkinsona neurolodzy poszukują charakterystycznych objawów ruchowych, takich jak spowolnienie ruchowe, sztywność i drżenie w stanie spoczynku.
Jednak powszechne objawy pozamotoryczne choroby Parkinsona, takie jak zaparcia i utrata węchu, zwykle poprzedzają te zmiany ruchowe o ponad dekadę. Ten wczesny etap choroby Parkinsona, znany jako faza prodromalna, oznacza początek stopniowego postępu choroby.
„Jest to powoli postępująca choroba i dopiero teraz zaczynamy rozumieć, jak powoli może się rozwijać” — powiedział Ronald Postuma, profesor neurologii i neurochirurgii na Uniwersytecie McGill w Montrealu. „Postępuje ono w mózgu rok po roku, aż osiągnie punkt, w którym lekarze będą mogli postawić diagnozę”.
Choroba Parkinsona uszkadza neurony wytwarzające dopaminę — substancję chemiczną przekazującą sygnały między komórkami i odgrywającą kluczową rolę w kontroli ruchów i koordynacji pracy mózgu.
Do momentu pojawienia się objawów ruchowych od 50% do 70% tych neuronów w istocie czarnej — niewielkiej, ale niezwykle ważnej strukturze odpowiedzialnej za ruchy dowolne i znajdującej się w pniu mózgu — ulega już zniszczeniu.
W ciągu ostatnich dwóch dekad naukowcy osiągnęli znaczny postęp w zrozumieniu markerów prodromalnej fazy choroby Parkinsona, które, jak mają nadzieję, mogą być wykorzystane w przyszłości do wcześniejszej diagnostyki.
„Należy zauważyć, że nie u wszystkich osób doświadczających tych objawów rozwija się choroba Parkinsona” — powiedziała Dolhun. „Wiemy jednak, że u niektórych osób mogą to być jedne z najwcześniejszych objawów”.
Utrata węchu
Niezdolność do rozróżniania zapachów, znana jako anosmia, może być tymczasowym skutkiem ubocznym przeziębienia lub zapalenia zatok, a nawet bardziej trwałym problemem po COVID-19. Jednak ponad 90% osób z chorobą Parkinsona traci węch z biegiem czasu. Może to rozpocząć się na lata, a nawet dziesięciolecia przed pojawieniem się objawów ruchowych.
„Wiemy, że osoby, które utraciły zmysł węchu, są około pięć razy bardziej narażone na rozwój choroby Parkinsona w późniejszym wieku” – powiedział. „Ludzie tracą zdolność rozróżniania i rozpoznawania zapachów i często nie są tego świadomi, ponieważ proces ten przebiega bardzo stopniowo”.
Naukowcy wciąż próbują zrozumieć przyczyny anosmii w chorobie Parkinsona i dlaczego jest to jeden z najwcześniejszych objawów. Jedna z hipotez zakłada, że choroba może rozpoczynać się w opuszce węchowej – części mózgu kontrolującej węch – gdzie nieprawidłowe białka uszkadzają neurony.
Osoby dorosłe powyżej 40 roku życia w Stanach Zjednoczonych lub Kanadzie, u których nie zdiagnozowano choroby Parkinsona, mogą bezpłatnie poddać się testowi węchu metodą „potrzyj i powąchaj” w Fundacji Michaela J. Foxa zajmującej się badaniem choroby Parkinsona. Test ten jest częścią badania zdrowia mózgu, w którym utrata węchu służy do identyfikacji osób, u których choroba Parkinsona jeszcze się nie rozwinęła, ale które znajdują się w grupie ryzyka.
Obrazowanie snów
W normalnych warunkach podczas fazy szybkiego snu (REM) , która charakteryzuje się najbardziej intensywnymi snami, organizm przechodzi w stan niemal całkowitego paraliżu .
Zaburzenia zachowania podczas fazy snu REM to przewlekły stan charakteryzujący się brakiem paraliżu sennego, przez co ludzie fizycznie realizują swoje sny. Mogą siedzieć w łóżku, prowadzić jednostronne rozmowy, a nawet bić lub kopać swojego partnera.
Badania wykazały, że od 50% do 70% osób z zaburzeniami zachowania podczas fazy snu REM (REM-snu) średnio po pięciu do dziesięciu latach zapada na chorobę Parkinsona lub chorobę z nią związaną, taką jak demencja z ciałami Lewy’ego. U osób w wieku 50 lat i starszych z zaburzeniami zachowania podczas snu REM prawdopodobieństwo rozwoju choroby Parkinsona jest 130 razy większe niż u osób, które nie cierpią na to zaburzenie.
Jeśli uważasz, że Twoje sny stają się rzeczywistością, porozmawiaj ze swoim lekarzem i poproś o przeprowadzenie badania snu, aby to potwierdzić. Pacjenci z rozpoznaną chorobą mogą zostać wpisani do rejestru utworzonego przez North American Prospective Study of Prodromal Synucleinopathies (NAPS), którego celem jest opracowanie metod leczenia pozwalających opóźnić lub zapobiec chorobie Parkinsona i stanom z nią związanym.
Zaparcia
Zaparcia są jedną z najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w Stanach Zjednoczonych i zazwyczaj nie stanowią poważnego zagrożenia. Jednak zaparcia trwające kilka tygodni lub dłużej dotykają dwie trzecie osób z chorobą Parkinsona. Choroba Parkinsona może wpływać na nerwy wyściełające przewód pokarmowy, a badania wykazały nieprawidłowe gromadzenie się białka w neuronach wyściełających jelita u osób z chorobą Parkinsona.
Metaanaliza dziewięciu badań wykazała, że osoby cierpiące na zaparcia, niezależnie od tego, czy zostały one ocenione za pomocą kwestionariusza, czy zdiagnozowane przez lekarza, są dwukrotnie bardziej narażone na rozwój choroby Parkinsona niż osoby, które nie cierpią na zaparcia.
W innym badaniu, w którym przez 24 lata obserwowano 6790 mężczyzn w wieku od 51 do 75 lat, stwierdzono, że osoby, które wypróżniały się rzadziej niż raz dziennie, były bardziej narażone na rozwój choroby Parkinsona.
„ Nawet osoby cierpiące na zaparcia w wieku 20-30 lat wydają się być bardziej narażone na rozwój choroby Parkinsona po 30-40 latach — powiedział Postuma. — Dlatego teraz zaczynamy zadawać sobie pytanie: czy choroba ta atakuje nerwy kontrolujące pracę jelit, czy też zaparcia są również czynnikiem ryzyka rozwoju choroby Parkinsona? ”
Zawroty głowy podczas wstawania
Hipotonii ortostatycznej, znanej również jako hipotonia posturalna, jest spadek ciśnienia krwi, który występuje podczas przejścia człowieka z pozycji siedzącej lub leżącej do pozycji stojącej. Może powodować zawroty głowy, osłabienie, a nawet omdlenie. Hipotonii ortostatycznej może towarzyszyć lekkie odwodnienie, niski poziom cukru we krwi lub przegrzanie. Jednak przewlekła i uporczywa hipotonii ortostatyczna może być poważniejsza.
„Kiedy przyczyna jest neurologiczna — to znaczy niezwiązana z odwodnieniem, przyjmowaniem leków lub problemami z sercem — u około połowy takich pacjentów rozwija się choroba Parkinsona lub choroba z nią związana” — powiedział Postuma. „Dlatego jest to bardzo wysoki czynnik ryzyka. Jednak u większości ludzi nie ma przyczyny neurologicznej”.
Naukowcy zidentyfikowali hipotensję ortostatyczną jako potencjalny objaw prodromalnej fazy choroby Parkinsona, chociaż dowody nie są tak przekonujące, jak w przypadku innych markerów. Na przykład jedno badanie wykazało, że hipotonia ortostatyczna bez widocznego wyjaśnienia była związana z ostateczną diagnozą choroby Parkinsona lub stanu z nią związanego u 18 z 79 pacjentów (23%) po 10 latach obserwacji.
Co oznaczają markery prodromalne?
Obecnie markery prodromalne nie są wystarczająco specyficzne, aby jednoznacznie wskazywać na obecność choroby Parkinsona, i jest bardzo prawdopodobne, że są one spowodowane inną przyczyną medyczną lub stanem.
„ Jeśli występuje połączenie niektórych z tych objawów, ryzyko rozwoju choroby Parkinsona w przyszłości znacznie wzrasta” — powiedziała Kelly Mills, dyrektor Centrum Choroby Parkinsona i Zaburzeń Ruchowych w Centrum Medycznym Johna Hopkinsa . „Jeśli dana osoba cierpi na zaparcia, utratę węchu i realizuje swoje sny, ryzyko związane z tymi różnymi czynnikami sumuje się. Nie należy jednak wyciągać pochopnych wniosków bez przeprowadzenia badań”.
